Ochrona roślin strączkowych przed patogenami powinna obejmować zarówno metody agrotechniczne, jak i chemiczne zwalczanie chorób i szkodników. Przestrzeganie podstawowych zaleceń agrotechnicznych zwiększa skuteczność ochrony i obniża koszty zabiegów chemicznych.

Rośliny strączkowe ze względu na dużą zawartość białka są znakomitą pożywką dla grzybów chorobotwórczych i szkodników. Szacuje się, że straty spowodowane występowaniem chorób wynoszą średnio 15%, ale zdarzają się plantacje zniszczone w 80%.
Również jakość uzyskanych nasion i zielonej masy może być niska.
Podobnie jest z uszkodzeniami spowodowanymi przez szkodniki. Znane są plantacje bobiku, gdzie masowe wystąpienie mszyc spowodowało przedwczesne zaschnięcie roślin, które w ogóle nie zawiązały nasion. Często się zdarza, że plon nasion jest zadowalający, ale nasiona są uszkodzone przez strąkowce lub pachówkę strąkóweczkę.
Strączkowe na tym samym polu, lub w stanowisku po innych strączkowych, można uprawiać co 4 lata. Nie powinno się ich wysiewać w bliskim sąsiedztwie innych strączkowych i motylkowych drobnonasiennych. Siew wiosenny powinien być wykonany jak najwcześniej, przy optymalnej wilgotności i temperaturze gleby. Zapewni to szybki i prawidłowy rozwój roślin, a tym samym zwiększy możliwość obrony przed patogenami. Trzeba też pamiętać o właściwej obsadzie roślin. Zbyt gęsty siew sprzyja rozwojowi chorób i wyleganiu.
Nasiona przeznaczone do siewu powinny być zdrowe i zaprawione.
Zaprawianie nasion zabezpiecza siewki przed zgorzelą oraz zmniejsza możliwość przenoszenia chorób przez nasiona. Do zaprawiania grochu, bobiku i soi przeciw chorobom grzybowym zarejestrowane są zaprawy Vitavax 200 FS i Sarox T 500 FS, dla łubinów Vitavax 200 FS. Przeciw oprzędzikom i pchełkom można stosować zaprawę owadobójczą Mesurol 500 FS, przy czym w bobiku i grochu można ją stosować łącznie z zaprawami grzybobójczymi.
Szczególną cechą roślin strączkowych jest zdolność współżycia z bakteriami brodawkowymi wiążącymi azot z powietrza. Jeżeli na danym polu nie uprawiano odpowiedniego gatunku tych roślin od 4-5 lat, zaleca się szczepienie nasion preparatem bakteryjnym nitragina zawierającym żywe bakterie Rhizobium. Nasiona najpierw należy zaprawić zaprawą grzybobójczą przynajmniej dzień wcześniej. Nitraginę miesza się z nasionami bezpośrednio przed siewem.
Zwalczanie chorób i szkodników roślin strączkowych w czasie wegetacji wymaga stosowania środków chemicznych.
Skuteczność oprysków zależy m.in. od stopnia porażenia roślin, właściwego doboru pestycydów, temperatury powietrza i precyzji wykonania zabiegu. Nie należy wykonywać oprysków przy dużym nasłonecznieniu i wysokiej temperaturze z uwagi na szybkie odparowanie cieczy roboczej i możliwość poparzenia roślin.
Fungicydy należy stosować z chwilą pojawienia się pierwszych objawów choroby. Następny zabieg wykonać po 2-3 tygodniach stosując preparat z innej grupy chemicznej. Dodatek środków zwiększających przyczepność poprawia skuteczność zabiegu.
Przy środkach owadobójczych szczególną uwagę należy zwrócić na temperaturę działania zoocydów. Popularne i tanie pyretroidy są skuteczne do 18- 20°C. W wyższych temperaturach trzeba stosować inne preparaty. W czasie kwitnienia roślin można stosować tylko środki o krótkim okresie prewencji dla pszczół. Opryski wykonuje się wieczorem po oblocie pszczół. Najłatwiej zwalcza się mszyce a najtrudniej strąkowce, gdyż skuteczne jest tylko zwalczanie chrząszczy, które składają jaja na młodych strąkach. Pierwszy oprysk trzeba wykonać przed kwitnieniem, drugi w okresie zasychania pierwszych kwiatów, następne, co 10 dni.
Do najgroźniejszych chorób łubinu zalicza się antraknozę łubinu oraz fuzaryjną zgorzel i więdnięcie fuzaryjne łubinu. Na antraknozę najbardziej podatny jest łubin żółty, a na fuzaryjne więdnięcie wąskolistny. Ponadto na łubinie może wystąpić brunatna plamistość łubinu, opadzina liści łubinu i mączniak prawdziwy. Do zwalczania chorób w łubinie zarejestrowany jest Amistar 250 SC. Mączniaka prawdziwego w łubinie i innych strączkowych zwalcza się preparatem Tiotar 800 SC.
W bobiku najgroźniejsza jest askochytoza bobiku i czekoladowa plamistość.
Rdza bobiku jest groźna dla odmian później dojrzewających. Zalecanym preparatem jest Alert 375 SC.
Groźnymi chorobami grochu jest askochytoza i fuzarioza. Występuje też rdza, mączniak rzekomy i prawdziwy.
Stosować Amistar 250 SC lub Swith 62.5 WG.
Przemiennie i zapobiegawczo w grochu i bobiku można również stosować Bloth 500 SC, Bravo 500 SC, Dithane Neo Tec 75 WG, Mac-Mankozeb 75% WG, Pilar-Chlorotalonil 500 SC, Rovral FLO 255 SC i Sancozeb 80 WP.

mgr inż. Piotr Stopyra