Zastosowanie 4Q MAST pomocne  w określeniu ilości komórek somatycznych.

{rokbox title=|| size=|561 350|}images/stories/art.1701dobrajakosc/1722-1-1.jpg{/rokbox}

W obecnych czasach przepisy weterynaryjne zgodne z obowiązującym prawem Unii  Europejskiej nakładają na hodowcę bydła wiele wymagań dotyczących produkcji mleka , a także  jego jakości.
Najpoważniejszym i najczęściej występującym problem jest  Mastitis – zapalenie gruczołu mlekowego,   a co się z tym wiąże podwyższona ilość komórek somatycznych w mleku.   W związku z tym poprawnym stwierdzeniem jest , że komórki somatyczne są miernikiem zdrowotności  zwierzęcia - krowy.
CO TO SĄ KOMÓRKI  SOMATYCZNE ?
Pewna ilość komórek somatycznych występuje w krowim mleku fizjologicznie, przyjmuje się, że jest to do 100 tys. komórek w 1 ml.  W takim przypadku są to komórki złuszczającego się nabłonka przewodów wyprowadzających gruczołu mlekowego. Z chwilą wniknięcia do gruczołu niepożądanej flory bakteryjnej (gronkowce, paciorkowce, E. coli )  dochodzi do powstania odczynu zapalnego i reakcji obronnej ze strony organizmu. W związku z obecnym stanem zapalnym w gruczole mlekowym zachodzi wiele zmian : ulega zahamowaniu synteza składników mleka , a nasila się ich rozpad. Zwiększa się przepuszczalność naczyń krwionośnych wymienia dla wielu składników krwi co powoduje, że z gruczołu mlekowego zamiast mleka wypływa surowicza lub ropna wydzielina. Dodatkowo dochodzi do spadku w mleku zawartości kazeiny, laktozy, wzrasta natomiast  ilość białek serwatkowych  - albumin, immunoglobulin, LKS, OLD. Stanom zapalnym gruczołu mlekowego towarzyszy także wzrost poziomu substancji aktywnych biologicznie w tym cytokin.  Takie mleko jest mniej wartościowe i trudniejsze w przerobie.
Wypełnienie wymogów odnośnie zawartości  Liczby Komórek Somatycznych w mleku  sprawia hodowcom bydła, producentom mleka bardzo duże trudności. Należy bowiem zdać sobie sprawę z tego iż stany zapalne wymienia ( wzrost LKS) nie zawsze występują w postaci klinicznej z objawami widocznymi dla oka nawet najbardziej troskliwego hodowcy, a to właśnie te - utajone , bezobjawowe zapalenia powodują największe straty w produkcji mleka. Problemem  w zapaleniach podklinicznych jest fakt iż w 98 % przypadków jedynym symptomem świadczącym o toczącym się procesie zapalnym jest  podwyższona Liczba Komórek Somatycznych.  Należy też  pamiętać, że krowy z podklinicznym Mastistis  wykazują dużą zmienność dobową ilości komórek somatycznych.  Zmiany te należy obserwować  w sposób ciągły i dopiero po uzyskaniu odpowiednich danych przystąpić  do praktycznego działania  - leczenia.  A o to może zadbać  sam rolnik -  hodowca.

Z punktu widzenia hodowcy bardzo istotny j3est fakt,  że zapalenia podkliniczne  wymienia występują aż u 97 %  przypadków krów, stanowiąc bardzo duże zagrożenie dla krów zdrowych.  Drobnoustroje powodujące mastistis  przenoszą  się  bardzo szybko z zakażonych sztuk na zdrowe: poprzez kubki udojowe, ściereczki czy nawet ręce dojarza.  Dlatego bardzo ważne jest jak najwcześniejsze wykrycie ukrytych stanów zapalnych i ich eliminacja, co zapobiegnie spadkowi wydajności mlecznej, a także niepotrzebnym wydatkom na leczenie bardzo zaawansowanych i opornych stanów zapalnych.
Dla hodowców istotnym problemem  powinna być też zwiększona zachorowalność cieląt  pochodzących od krów z mastitis. Siara tych krów-matek zawiera znacznie mniej elementów odżywczych, a przede wszystkim Immunoglobulin , które są odpowiedzialne za kształtowanie się odporności u młodego cielęcia.  Niedobór immunoglobulin  jest przyczyną niewystarczającego rozwojowi odporności i  sprzyja zwiększonej ilości zachorowań  cieląt ( zwiększone koszty chowu – leczenie ), a nawet upadkom. Cielęta, które  otrzymywały niepełnowartościową siarę   charakteryzują się mniejszymi przyrostami masy ciała.  jest to kolejny argument przemawiający za stała kontrolą stanów  zapalnych wymienia.   
Hodowco ZDROWE BYDŁO TO ZWIĘKSZONY PRZYCHÓD  !
Obecnie są dostępne dla rolnika różne sposoby kontroli Liczby Komórek Somatycznych w mleku ( mastistis). Są to płyny dolewane do mleka, laboratoryjne metoda Fossomatic czy elektroniczny wykrywacz mastistis  4Q firmy Dramiński.
TOK terenowy odczyn komórkowy z wykorzystaniem płynów do diagnostyki mastistis jest metoda wygodna i szybka , ale bardzo niedokładną i jedynie orientacyjną, jakościową. Możemy ocenić czy jest stan zapalny czy nie ale nie wiemy w jakim stopniu, metoda ta nie jest jednak na tyle czuła by wykryć bardzo małe stany zapalne o charakterze podklinicznym.
Z kolei laboratoryjne metody badania ilości komórek somatycznych jak np. na aparacie  Combifoss – metoda instrumentalna spektrofotometryczna, czy FOSSOMATIC 250/500 można wykonać tylko w specjalnie wyposażonych pracowniach ponieważ są to bardzo duże i kosztujące kilkaset zł aparaty  Metody te są bardzo dokładne ponieważ podają faktyczną ilość komórek somatycznych. Każdy rolnik może wysłać próbki mleka do badania, ale w rutynowym badaniu i ciągłym monitoringu stada jest to bardzo nieopłacalne. Cena badania jednej próbki z jednego strzyku to ok. . 3,5 zł , w przeliczeniu na sztukę 14.0 zł. Dalej już łatwo można przeliczyć  koszt badania w odniesieniu do całego stada.
Analizując dwie powyżej przedstawione metody można zaproponować skuteczną, wygodną metodę alternatywną mianowicie – wykrywanie stanów zapalnych wymienia przy użyciu ELEKTRONICZNEGO WYKRYWACZA MASTISTIS 4Q firmy DRAMIŃSKI.
DRAMIŃSKI 4QMAST określa zmiany oporności elektrycznej mleka w każdej ćwiartce wymienia. W wyniku rozwijającego się podklinicznego zapalenia wymienia w mleku dochodzi do wzrostu zawartości soli co powoduje spadek oporności elektrycznej mleka. Wyświetlany na monitorze Masta wynik to podana w jednostkach oporność mleka na podstawie, której oceniamy czy jest stan zapalny czy nie (nie jest to de facto LKS ).  Używanie wykrywacza przed udojem pozwala na bardzo wczesne i trafne wykrycie mastistis.   Zaleta tej metody jest możliwość używania nawet codziennie u wszystkich sztuk w stadzie. Wyniki można zapisać co umożliwia hodowcy wykrycie nawet najmniejszego stanu zapalnego, a następnie wdrożenie odpowiedniego działania terapeutycznego. Biorąc po uwagę szybkość rozprzestrzeniania się zapalenia wykrycie zmian oporności choćby w jednej ćwiartce wymienia daje sygnał hodowcy, do podjęcia terapii. Zaletą wykrywacza jest także jego niska cena .

http://www.draminski.pl/news_articles/stan_zdrowotny_stada_krow_mlecznych_a_czestotliwosc_wystepowania_mastitis