Gospodarstwa prowadzące produkcję zwierzęcą i produkujące obornik starają się mieć na wyposażeniu maszyny do nawożenia organicznego. Decydując się na zakup nowego rozrzutnika, trzeba podjąć decyzję o ładowności skrzyni ładunkowej oraz o typie zespołu roztrząsającego

Szeroka oferta na rynku
Oferta maszyn rolniczych do nawożenia stałymi nawozami naturalnymi jest obecnie bardzo bogata. Ponadto daje się zauważyć również duże zróżnicowanie konstrukcji, co z jednej strony umożliwia dobranie maszyny do warunków gospodarstwa z drugiej jednak trudniej jest podjąć decyzję o zakupie.
W segmencie maszyn nowych dla mniejszych i średnich gospodarstw dominują głównie producenci krajowi, natomiast duży sprzęt klient może wybierać z oferty producentów krajowych oraz zagranicznych. Taka sytuacja ma miejsce, ponieważ bardzo silna konkurencja cenowa w grupie maszyn mniejszych spowodowała, że rozrzutniki producentów zagranicznych są praktycznie nieobecne ze względu na wysoką cenę. Gospodarstwa mniejsze dysponują bowiem skromniejszymi zasobami finansowymi i wybierają tańsze rozwiązania. Tym samym nabywcy tanich rozrzutników muszą się liczyć z tym, że użytkowany przez nich sprzęt będzie mniej trwały. Jednak rozwiązania konstrukcyjne małych rozrzutników są tak proste i konieczne naprawy mogą być wykonywane bezpośrednio we własnym zakresie na terenie gospodarstwa.
W maszynach o ładowności kilku ton przeznaczonych dla mniejszych gospodarstw, występują podobne rozwiązania konstrukcyjne. Są to najczęściej rozrzutniki jednoosiowe lub na podwoziu typu tandem. Mogą być one również wykorzystywane jako przyczepy z samoczynnym rozładunkiem przy transporcie płodów rolnych oraz innych materiałów na terenie gospodarstwa jak i po drogach publicznych. Napęd przenośnika podłogowego może być mechaniczny lub hydrauliczny. Adaptery są najczęściej poziome jedno- lub dwubębnowe o szerokości roboczej około 2,5–3,0 m. Kupując rozrzutnik dla mniejszego gospodarstwa, warto uwzględnić możliwość jego adaptacji do prac transportowych. W szczególności dotyczy to przewożenia materiałów objętościowych, które można rozładować za pomocą przenośnika podłogowego.
W takim przypadku należy zwrócić uwagę na dostępność w wyposażeniu opcjonalnym nadstawek, które pozwalają dodatkowo zwiększyć pojemności skrzyni ładunkowej. Do krajowych producentów rozrzutników należą: Agromet Pilmet Brzeg, POL-MOT Warfama, Sipma z Lublina, CynkoMet z Czarnej Białostockiej, Pronar z Narwi, Metal-Fach z Sokółki, Igamet z miejscowości Nowe Iganie k. Siedlec, Metaltech z Mirosławca, Firma Moskit Marek Strzyż, P.H.U.P. „Roltrans” z Makowa Mazowieckiego, Wielton S.A. z Wielunia (tab.1.).
Dla gospodarstw o większych i dużych powierzchniach oferowane są maszyny o ładownościach powyżej 10 ton.
Do producentów zagranicznych obecnych na rynku krajowym należą: Annaburger – przedstawicielem handlowym jest BAG POLSKA Sp. z o.o., której biuro jest w Jasinie; Jeantil – maszyny są w ofercie GREGOIRE-BESSON POLSKA Sp. z o.o. w Kowanówku, Joskin – Joskin Polska w Trzciance; Bergmann, - importerem rozrzutników obornika produkcji niemieckiej jest firma Berutex z Siechnic; KUHN – oferuje rozrzutniki obornika z bocznym wyrzutem, które są w ofercie KUHN Maszyny Rolnicze sp. z o.o. z Jelonka k/Poznania;. TEBBE – oferowane przez firmę Lehmann-Agrotechnika z Niepruszewa; Joskin – maszyny są w ofercie Joskin Polska z Trzcianki; Strautmann – oferowane przez Pol-Strautman z Lwówka (tab.1.).

Wyposażenie dużych rozrzutników
Adapter jest najważniejszym zespołem roboczym decydującym o wydajności i jakości pracy maszyny.
Producenci dużych rozrzutników oferują je z adapterami poziomymi, pionowymi i talerzowymi. Duże maszyny najczęściej są nabywane z adapterami pionowymi, ale coraz większym zainteresowaniem cieszą się adaptery talerzowe. Adaptery pionowe mogą występować w wersji czterobębnowej o szerokości roboczej do 10 m i dwubębnowej o szerokości roboczej do 16 m. Kupując rozrzutnik z adapterem pionowym, warto wybrać adapter pochylony do przodu o około 10-15 stopni, co korzystnie wpływa na równomierność pokrycia pola nawozem.
Kombinowany adapter talerzowy z poziomymi lub pionowymi bębnami dozującymi jest rozwiązaniem najlepszym dla uzyskania dużych szerokości roboczych – do 24 m. Takie rozwiązanie zapewnia uzyskanie dużej wydajności oraz równomierność pokrycia pola nawozem. Jednak decyzja o wyborze konkretnego typu powinna wynikać ze struktury stosowanego obornika. Przy nawożeniu standardowym obornikiem z normalnym udziałem słomy, najlepszym rozwiązaniem będzie adapter pionowy. Z kolei do rozprowadzania obornika przekompostowanego i innych nawozów o jednorodnej konsystencji lepiej będzie wybrać adapter szerokopasmowy.
Pojemność skrzyni ładunkowej ma wpływ na koszty użytkowania rozrzutnika.
Transport obornika czy innych materiałów w danych warunkach gospodarstwa środkami o dużej ładowności jest tańszy, dlatego też wiele firm oferuje modele rozrzutników o ładowności powyżej 20 ton. Rozrzutniki dostępne są z różnymi rozwiązaniami skrzyń ładunkowych. Są to zazwyczaj skrzynie o normalnej szerokości umieszczone nad podwoziem oraz skrzynie o mniejszej szerokości umieszczone pomiędzy kołami o dużej średnicy. Maszyny z węższymi skrzyniami na dużych kołach wymagają do współpracy mniejszych ciągników oraz łatwiej można nimi rozprowadzać nawozy sypkie podczas wietrznej pogody ze względu na mniejszą odległość ich podłogi od powierzchni pola.

Kilka maszyn na jednym podwoziu
Obecne na krajowym rynku niektóre firmy oferują możliwość wykorzystania jednego podwozia do różnych maszyn. Na tym samym podwoziu można zamontować rozrzutnik obornika, beczkę do przewozu gnojowicy z przystawkami do jej rozlewania lub wprowadzania do gleby, skrzynię do przewozu materiałów objętościowych oraz przyczepę samowyładowczą czy wóz przeładowczy. Wymiana nadwozi trwa około 30 minut i jest prosta. Takie rozwiązanie jest oferowane dla bardzo dużych gospodarstw i nie jest tanie, ale jak podaje producent w ramach wspólnego podwozia można kupić trzy maszyny, zamiast dwóch maszyn na indywidualnym podwoziu.
Ze szczegółową charakterystyką sprzętu do nawożenia obornikiem, można zapoznać się na stronach internetowych producentów i dostawców tej grupy maszyn.

dr Ireneusz Kowalik